W praktyce niepublicznych przedszkoli bardzo często spotykamy model, w którym osoba fizyczna zakłada przedszkole i jednocześnie pełni funkcję jego dyrektora. Pojawiają się wtedy trzy kluczowe pytania:

  • czy taka osoba może „zatrudnić się” sama u siebie jako dyrektor,
  • jak rozumieć jej wynagrodzenie,
  • jak nie naruszyć przepisów o dotacjach oświatowych.

Poniżej syntetyczne wyjaśnienie aktualnego stanu prawnego.

1. Połączenie funkcji organu prowadzącego i dyrektora

Prawo oświatowe dopuszcza, aby osoby fizyczne zakładały i prowadziły przedszkola niepubliczne (art. 8 ust. 1–2, art. 14 ust. 3 oraz art. 168 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe).

Ustawa – Prawo oświatowe oraz przepisy o finansowaniu zadań oświatowych wyraźnie przewidują sytuację, w której:

osoba fizyczna prowadząca przedszkole jednocześnie pełni funkcję dyrektora tej placówki.

Taki model jest więc wprost założony przez ustawodawcę – nie jest luką ani konstrukcją „na skróty”.

2. Dlaczego umowa „z samym sobą” jest problematyczna

Kodeks pracy i Kodeks cywilny opierają się na założeniu, że:

  • stosunek pracy oraz umowa cywilnoprawna wymagają dwóch odrębnych stron,
  • osoba fizyczna prowadząca przedszkole jako przedsiębiorca nie tworzy odrębnego bytu prawnego – działa we własnym imieniu.

Jeżeli więc właściciel przedszkola (osoba fizyczna) próbowałby:

  • zawrzeć z „własnym przedszkolem” umowę o pracę, albo
  • podpisać z samym sobą umowę zlecenia jako dyrektor,

to pojawia się klasyczny problem „umowy z samym sobą” – brak realnej drugiej strony stosunku prawnego. To rodzi ryzyko:

  • zakwestionowania istnienia stosunku pracy przez ZUS czy sąd pracy,
  • uznania wynagrodzenia z takiej „umowy” za fikcyjne przy kontroli dotacji.

Dlatego w praktyce bezpieczniejszy i zgodny z logiką systemu jest model, w którym:

właściciel pełni funkcję dyrektora jako organ prowadzący – we własnym imieniu, bez odrębnej umowy o pracę czy zlecenia.

Inaczej jest wtedy, gdy organem prowadzącym jest osoba prawna (fundacja, stowarzyszenie, spółka) – wtedy dyrektora można normalnie zatrudnić na umowę o pracę lub cywilnoprawną, bo pracodawcą jest osoba prawna, a nie członek zarządu prywatnie.

3. Wynagrodzenie dyrektora–właściciela a roczny limit z dotacji

Kluczowe znaczenie ma dziś art. 35 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Przepis ten stanowi, że dotacje mogą być przeznaczane m.in. na:

wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej przedszkole, jeżeli pełni funkcję dyrektora – w granicach określonego rocznego limitu.

W aktualnym stanie prawnym:

  • limit odnosi się do rocznego wynagrodzenia,
  • jego wysokość jest powiązana z wielokrotnością 12-krotności średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego (zależnie od tego, czy dyrektor jest nauczycielem, czy nie),
  • przepisy nie nakładają już sztywnego limitu miesięcznego – najważniejsze jest, by nie przekroczyć limitu rocznego.

W praktyce oznacza to, że:

  • może je finansować z dotacji, o ile łączna kwota w danym roku nie przekroczy ustawowego rocznego limitu,
  • organy kontrolne koncentrują się dziś przede wszystkim na tym,
    • czy limit roczny został dotrzymany,

czy wynagrodzenie jest wypłacane za faktycznie wykonane zadania dyrektora szkoły (czy Organ prowadzący jest to w stanie udokumentować),

4. Jak to poprawnie ułożyć w dokumentach?

Bezpieczna konstrukcja w praktyce wygląda następująco:

  1. Statut przedszkola
    • wyraźny zapis, że organem prowadzącym jest osoba fizyczna,
    • ta sama osoba pełni osobiście funkcję dyrektora i wykonuje wszystkie zadania dyrektora.
  2. Oświadczenie organu prowadzącego
    • proste pismo do akt przedszkola, w którym właściciel przyjmuje funkcję dyrektora od określonej daty.
  3. Decyzja / regulamin wynagradzania
    • akt wewnętrzny ustalający wysokość wynagrodzenia dyrektora–właściciela, zasady wypłaty oraz wskazujący, że wynagrodzenie jest finansowane z dotacji z poszanowaniem rocznego limitu ustawowego.
  4. Dokumentacja księgowa
    • regularne listy płac / noty i przelewy – tak, aby wykazać, że wynagrodzenie jest kosztem bieżącym placówki.

5. Najważniejsze wnioski dla praktyki

  • Osoba fizyczna może być jednocześnie organem prowadzącym i dyrektorem niepublicznego przedszkola – jest to rozwiązanie przewidziane wprost przez przepisy.
  • W tym modelu nie rekomenduje się zawierania umów o pracę ani umów cywilnoprawnych „z samym sobą” – status dyrektora wynika z roli organu prowadzącego.
  • Dyrektor–właściciel może otrzymywać wynagrodzenie finansowane z dotacji, pod warunkiem że:
    • łączna kwota w danym roku nie przekroczy rocznego limitu,
    • zasady wynagradzania są jasno określone;
    • faktyczne wykonywanie funkcji dyrektora jest właściwie udokumentowane.

Jeżeli prowadzisz niepubliczne przedszkole i pełnisz funkcję dyrektora, dobrze zaprojektowana konstrukcja prawno–podatkowa oraz poprawne dokumenty są kluczem do bezpiecznego korzystania z dotacji i uniknięcia sporów z gminą czy organami podatkowymi.

Dyrektor niepublicznego przedszkola jako organ prowadzący – jaki ma status prawny?
Tagi: